Proximus en de prijs van slecht bestuur

In juli 2023 maakte Proximus bekend een meerderheidsbelang in Route Mobile te verwerven. Route Mobile is een Indiaas technologiebedrijf, actief in zogeheten cloud communication services. ‘Een strategisch belangrijke stap om een van de wereldleiders op het vlak van digitale communicatie en digitale identiteit te worden’, zei Proximus destijds zelf.  De overname werd een schoolvoorbeeld van strategische gokdrift, gebrekkig risicobeheer en politieke benoemingen bij een overheidsbedrijf. De belastingbetaler blijft achter met de rekening. Tijd om de eindverantwoordelijkheid onder ogen te zien.

De overname van Route Mobile is het meest recente voorbeeld van een jarenlang patroon van strategische misstappen. Als Indiaas technologiebedrijf heeft Route Mobile een andere bedrijfscultuur en een ander risicoprofiel dan Proximus. De Indiase markt is ook de Belgische niet.

Proximus investeerde 636 miljoen euro in het bedrijf. Het aandeel noteerde bij instap 1626 Indiase roepie. De koers staat vandaag op 575 roepie per aandeel. Dat is minder dan een derde van de originele waarde of een verlies van zo’n 400 miljoen euro; een concreet gevolg van strategische keuzes die verkeerd uitdraaiden.

Perpetuele bom

De fouten beperken zich niet tot de overname zelf. Proximus had het geld niet. De deal werd daarom gefinancierd via een tijdelijke bruglening, in maart 2024 gevolgd door de uitgifte van een perpetuele obligatie van 700 miljoen euro tegen 4,75 procent.

Dergelijke instrumenten worden doorgaans alleen ingezet door ondernemingen die nog moeilijk klassieke financiering vinden. Ze tellen boekhoudkundig deels als eigen vermogen, maar vereisen eeuwigdurende rentebetalingen, in dit geval ongeveer 33 miljoen euro per jaar, zonder aflossing. In 2031 volgt bovendien een reset van de coupon, waarbij de rente volgens macro-economen fors de hoogte kan ingaan.

Al vóór deze operatie kampte Proximus met een hoge schuldratio. Nadien liep die verder op. Dit was een dure en risicovolle keuze, zeker in combinatie met dalende bedrijfswaarde. Goedkopere en minder risicovolle alternatieven bestonden, maar men koos voor maximale leverage op het slechtst denkbare moment.

CEO Boutin

Guillaume Boutin, sinds 2020 CEO van Proximus, was de architect van deze internationale expansiestrategie. In de Kamercommissie hekelde ik zijn ‘enorme fouten’: een strategische gok die mislukte en resulteerde in een verlies van minstens een half miljard euro.

Toch verlengde de Raad van Bestuur in juli 2024 zijn mandaat tot 2030. Daarbovenop kwamen een jaarlijkse bonus van 400.000 euro voor internationale taken en 75.000 aandelen als zogenaamde succesvergoeding. Amper zeven maanden later, op 7 februari 2025, kondigde Boutin zijn vertrek aan naar Vodafone, effectief vanaf mei 2025.

Opvallend: er was geen concurrentiebeding. Boutin kon dus zonder beperking overstappen naar een rechtstreekse concurrent, gewapend met gedetailleerde kennis van Proximus’ strategie, zwakke plekken, schuldenstructuur en toekomstige investeringsnoden. Dat vormt een reëel risico voor het bedrijf.

Boutin wist bovendien als geen ander wat Proximus te wachten stond: oplopende schulden, mislukte internationale ambities en toenemende druk van aandeelhouders. De kapitein verliet het zinkende schip en liet de belastingbetaler achter met de rekening.

Verantwoordelijkheid zonder gevolgen

Daarmee komen we bij de eindverantwoordelijke: cd&v’er Stefaan De Clerck, sinds september 2013 voorzitter van de Raad van Bestuur. Het is de taak van een voorzitter om over strategische risico’s te waken — financieel én bestuurlijk. Dat gebeurde niet.

Sinds zijn aantreden ging ongeveer 7,5 miljard euro aan beurswaarde verloren. De Route Mobile-misser is dus maar één element in een veel breder en zorgwekkend rapport van waardevernietiging.

Gedurende de hele periode bleef De Clerck pal achter Boutin staan. Bij mijn kritiek op de verlenging van diens mandaat verklaarde De Clerck in de Kamer: ‘Ik neem die verantwoordelijkheid op mij, en ben er fier op.’

Laat ons die woorden ernstig nemen. Verantwoordelijkheid nemen betekent ook de gevolgen dragen. Het mandaat van De Clerck loopt over enkele maanden af op de Algemene Vergadering van 2026. Hij vertrekt. Maar intussen ontving hij jaarlijks wel een bruto jaarvergoeding van 250.000 euro, meer dan een ministermandaat, terwijl de belastingbetaler miljarden ziet verdampen.

Als elementair teken van verantwoordelijkheid roep ik Stefaan De Clerck op om zijn laatste jaarvergoeding niet op te nemen of terug te storten. Voorzitterschap is geen eretitel maar een verantwoordelijkheid die ook consequenties vergt.

Dat de telecomsector uitdagingen kende, is één ding. Maar 7,5 miljard euro aan vernietigde waarde terwijl concurrenten zoals Deutsche Telekom (+25%) en Orange (-15%) veel beter presteerden, wijst op structureel wanbeheer bij Proximus.

Lessen voor de politiek

Proximus is geen privébedrijf. 53,5 procent ervan is in handen van de Belgische staat. Politieke benoemingen zonder expertise zijn hier een deel van het probleem.

Een voorzitterschap van de Raad van Bestuur mag geen loutere politieke beloning zijn. Het moet worden ingevuld door mensen met aantoonbare ervaring, kennis van risicobeheer en een bewezen track record in complexe herstructureringen.

Als hoofdaandeelhouder betaalt de Belgische belastingbetaler de rekening voor de gemaakte fouten: miljarden aan verdampte beurswaarde, een dure perpetuele obligatie die eeuwigdurend rente vreet, en een CEO die na een verlengd mandaat en royale vergoedingen alsnog vertrekt. De politiek moet hieruit lessen trekken: strengere governance, voldoende inhoudelijke expertise en volledige transparantie over schulden en participaties. Gebeurt dat niet, dan dreigt Proximus een speeltuin te blijven voor hoge vergoedingen terwijl aandeelhouders en belastingbetalers de prijs betalen.